Ερωτήματα για την έλλειψη διαφάνειας σε μια πενταετή ρύθμιση χωρίς γνωστούς δεσμευτικούς όρους, που αφήνει τους αγρότες του Έβρου χωρίς σαφείς εγγυήσεις για το αρδευτικό νερό.

Τη σοβαρή αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί για την άρδευση και την αγροτική παραγωγή στον Έβρο μετά τη λήξη της διακρατικής συμφωνίας Ελλάδας–Βουλγαρίας για τα νερά του ποταμού ¶ρδα φέρνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με κοινοβουλευτική ερώτηση ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Σάκης Αρναούτογλου.

Η 60ετής συμφωνία του 1964 για την παροχή υδάτων από τη Βουλγαρία προς την Ελλάδα έληξε τον Ιούλιο του 2024, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει αντικατασταθεί από μια νέα, πλήρη και νομικά δεσμευτική διακρατική συμφωνία. Αντί αυτής, τον Μάιο του 2025 ανακοινώθηκε μια πενταετούς διάρκειας «Κοινή Δήλωση» των Υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Βουλγαρίας, η οποία όμως δεν έχει δημοσιοποιηθεί και δεν περιλαμβάνει γνωστούς ποσοτικούς όρους για τη ροή των υδάτων, σαφείς μηχανισμούς συμμόρφωσης ή κοινοβουλευτική κύρωση.

Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους αγρότες του Έβρου, καθώς η άρδευση μεγάλων καλλιεργήσιμων εκτάσεων εξαρτάται άμεσα από τα ύδατα του ¶ρδα. Η έλλειψη σαφούς και διαφανούς συμφωνίας δημιουργεί συνθήκες αβεβαιότητας για την αγροτική παραγωγή και τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας.

Ο Σάκης Αρναούτογλου επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα κατεξοχήν ευρωπαϊκό ζήτημα, καθώς αφορά τη διαχείριση διασυνοριακής λεκάνης απορροής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου και των αρχών της διαφάνειας και της χρηστής διοίκησης.

Στην ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζητά να διευκρινιστεί εάν το ενωσιακό δίκαιο προβλέπει υποχρέωση ενός ανάντη κράτους-μέλους να διασφαλίζει προβλέψιμη και επαρκή διασυνοριακή ροή ύδατος όταν η ροή ρυθμίζεται μέσω φραγμάτων.

Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της διαφάνειας, ρωτώντας αν τα κράτη-μέλη, βάσει της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ) και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας, οφείλουν να διασφαλίζουν πρόσβαση των πολιτών στους όρους διμερών ρυθμίσεων που επηρεάζουν διασυνοριακά ύδατα.

Τέλος, ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσο μια μη δημοσιοποιημένη «Κοινή Δήλωση», χωρίς σαφή νομική δεσμευτικότητα και χωρίς κοινοβουλευτική κύρωση, είναι συμβατή με τις αρχές της διαφάνειας, της ασφάλειας δικαίου και της χρηστής διοίκησης που αποτελούν θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Σάκης Αρναούτογλου τονίζει ότι η Κυβέρνηση οφείλει να διασφαλίσει μια σταθερή, διαφανή και θεσμικά κατοχυρωμένη συμφωνία για τη διαχείριση των υδάτων του ¶ρδα, ώστε να προστατευθεί η αγροτική παραγωγή και να υπάρξει πραγματική ασφάλεια για τους παραγωγούς του Έβρου. Όπως σημειώνει, ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την οικονομία και την καθημερινότητα των πολιτών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με αδιαφανείς διπλωματικές ρυθμίσεις και προσωρινές δηλώσεις, αλλά απαιτούν σαφείς κανόνες, διακρατικές συμφωνίες και πλήρη ενημέρωση της κοινωνίας.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

Θέμα: Νέα διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας για τα ύδατα του ποταμού ¶ρδα και συμμόρφωση με το ενωσιακό δίκαιο.

Ο ποταμός ¶ρδας αποτελεί κρίσιμο διασυνοριακό υδατικό πόρο για τη γεωργική παραγωγή του Έβρου. Η 60ετής ελληνοβουλγαρική συμφωνία του 1964 για την παροχή υδάτων έληξε τον Ιούλιο 2024, χωρίς να αντικατασταθεί από νέα δεσμευτική διακρατική συμφωνία. Αντ’ αυτής, παρουσιάστηκε τον Μάιο 2025 μια μη δημοσιοποιημένη «Κοινή Δήλωση» των Υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών, πενταετούς διάρκειας, χωρίς γνωστούς ποσοτικούς όρους, μηχανισμούς συμμόρφωσης ή κοινοβουλευτική κύρωση.

Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει τους αγρότες του Έβρου σε καθεστώς παρατεταμένης αβεβαιότητας ως προς την επάρκεια αρδευτικού νερού, επηρεάζοντας άμεσα τη βιωσιμότητα της τοπικής αγροτικής οικονομίας και τη διαχείριση διασυνοριακής λεκάνης απορροής εντός της ΕΕ.

Με βάση τα ανωτέρω, ερωτάται η Επιτροπή:

Υφίσταται στο ενωσιακό δίκαιο υποχρέωση ανάντη κράτους-μέλους να διασφαλίζει προβλέψιμη και επαρκή διασυνοριακή ροή ύδατος, όταν η ροή ρυθμίζεται μέσω φραγμάτων;

Υποχρεούνται τα κράτη-μέλη, βάσει της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας, να διασφαλίζουν διαφάνεια και πρόσβαση των πολιτών στους όρους διμερών ρυθμίσεων που επηρεάζουν διασυνοριακά ύδατα;

Προτίθεται η Επιτροπή να εξετάσει αν μια μη δημοσιοποιημένη «Κοινή Δήλωση», χωρίς σαφή νομική δεσμευτικότητα, συνάδει με τις αρχές της διαφάνειας, της χρηστής διοίκησης και της ασφάλειας δικαίου;