γράφει ο

Τάσος Αποστολίδης

Στο επίκεντρο της συζήτησης για την ποιότητα του αέρα εισέρχεται η Θράκη, καθώς τα στοιχεία της 2025 World Air Quality Report της IQAir αποκαλύπτουν μια ανησυχητική εικόνα για την περιοχή. Η έκθεση, η οποία ανέλυσε δεδομένα από εβδομήντα ελληνικές πόλεις, κατατάσσει την Κομοτηνή ανάμεσα στις πλέον επιβαρυμένες αστικές περιοχές της χώρας, ενώ και άλλες πόλεις της Θράκης για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, εμφανίζουν τιμές που ξεπερνούν κατά πολύ τα διεθνή όρια ασφαλείας.

Ο απόλυτος αρνητικός πρωταγωνιστής για την περιοχή είναι η Κομοτηνή, η οποία καταλαμβάνει την όγδοη θέση πανελλαδικά με ετήσιο μέσο όρο μικροσωματιδίων PM2.5 στα 18.9 µg/m³. Η τιμή αυτή τοποθετεί την πόλη στην πορτοκαλί ζώνη υψηλής ρύπανσης, σχεδόν τέσσερις φορές πάνω από το ετήσιο όριο των 5 µg/m³ που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Αυτή η επίδοση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς κατατάσσει την Κομοτηνή πάνω από αστικά κέντρα όπως η Θεσσαλονίκη με 17.5 και η Αθήνα με 14.7.

Η εικόνα σε Ξάνθη, Αλεξανδρούπολη και το κενό δεδομένων

Η εξέταση των στοιχείων για την υπόλοιπη Θράκη δείχνει ότι το πρόβλημα είναι εκτεταμένο, αν και διαφοροποιημένο. Η Ξάνθη κατατάσσεται στην εικοστή θέση πανελλαδικά με μέσο όρο 13.7 µg/m³, τιμή που την τοποθετεί στην κίτρινη ζώνη μέτριας ρύπανσης, παραμένοντας όμως σχεδόν τρεις φορές πάνω από το όριο του ΠΟΥ. Λίγο χαμηλότερα, στην εικοστή τρίτη θέση, βρίσκεται ο δήμος Αλεξανδρούπολης, με τα στοιχεία να προέρχονται από τον τοπικό σταθμό μέτρησης στις Φέρες, καταγράφοντας 13.3 µg/m³.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκθεση της IQAir αναδεικνύει και ένα σημαντικό κενό στην παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα στην περιοχή. Παρά την ύπαρξη σημαντικών αστικών και διοικητικών κέντρων στον βόρειο και κεντρικό Έβρο, καθώς και στη Ροδόπη, πόλεις όπως η Ορεστιάδα, το Διδυμότειχο, το Σουφλί και οι Σάππες, αλλά και νησιωτικές περιοχές όπως η Σαμοθράκη, δεν περιλαμβάνονται στην τελική κατάταξη. Αυτή η έλλειψη δεδομένων για μεγάλο μέρος της Θράκης καθιστά αδύνατη την πλήρη αποτύπωση της κατάστασης και υπογραμμίζει την ανάγκη για άμεση επέκταση του δικτύου σταθμών.

Εθνική επιδείνωση και οι αιτίες της

Η συνολική εικόνα για την Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στην έκθεση της IQAir αλλά και σε δημοσιεύματα του εγχώριου τύπου όπως του Βήματος, είναι εξαιρετικά απογοητευτική. Η χώρα κατέγραψε μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις ρύπανσης στην Ευρώπη για το 2025, η οποία ξεπέρασε το 30% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Πανελλαδικά, η πιο μολυσμένη πόλη αναδείχθηκε η Λαμία με 20.9 µg/m³, ακολουθούμενη από τον Άγιο Γεώργιο (Βέροια) με 20.8 και τις Σέρρες με 20.7. Στην πρώτη δεκάδα, εκτός από την Κομοτηνή, βρίσκονται επίσης η Κατερίνη, τα Τρίκαλα, η Δράμα, τα Ιωάννινα και η Λάρισα. Ο εθνικός μέσος όρος διαμορφώθηκε περίπου στα 11.5 µg/m³, δηλαδή 2.3 φορές πάνω από το όριο του ΠΟΥ.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι κύριοι παράγοντες αυτής της κατακόρυφης αύξησης ήταν ο καπνός από τις εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές, ο οποίος μεταφέρθηκε ακόμα και διασυνοριακά, η συνεχιζόμενη χειμερινή καύση ξύλων για θέρμανση, καθώς και τα έντονα φαινόμενα μεταφοράς αφρικανικής σκόνης. Για τη Θράκη, επιπλέον παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνουν την αγροτική καύση και τις εκάστοτε τοπικές μετεωρολογικές συνθήκες.

Παγκόσμιος συναγερμός

Το πρόβλημα της ρύπανσης είναι προφανώς παγκόσμιο. Η έκθεση της IQAir, εξετάζοντας 143 χώρες, διαπίστωσε ότι το 91% αυτών απέτυχε να καλύψει τις κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ για τα PM2.5. Μόνο 13 χώρες και περιοχές παγκοσμίως κατάφεραν να πιάσουν τον στόχο.

Το Πακιστάν βρέθηκε στην πρώτη θέση ως η πιο μολυσμένη χώρα στον κόσμο, με μέση συγκέντρωση PM2.5 στα 67.3 µg/m³, δηλαδή πάνω από 13 φορές το επιτρεπτό όριο. Η πιο μολυσμένη πόλη παγκοσμίως ήταν το Loni στην Ινδία, με ετήσιο μέσο όρο 112.5 µg/m³, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι και οι 25 κορυφαίες πιο μολυσμένες πόλεις του πλανήτη βρίσκονται αποκλειστικά στην Ινδία, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η έκθεση IQAir 2025 αποτελεί μια σκληρή υπενθύμιση ότι η μάχη για καθαρό αέρα είναι μακρά. Για τη Θράκη, η όγδοη θέση της Κομοτηνής και οι υψηλές τιμές σε Ξάνθη και Αλεξανδρούπολη μέσω του σταθμού των Φερών, δεν αποτελούν πηγή εφησυχασμού. Είναι μια σαφής ένδειξη ότι απαιτούνται άμεσα τοπικές πολιτικές και δράσεις για τον περιορισμό των πηγών ρύπανσης, καθώς και η άμεση επέκταση των μετρήσεων σε όλες τις περιοχές που σήμερα αποτελούν τυφλά σημεία στον χάρτη.