Οι διπλές κάλπες και η εκλογική διαδικασία της δεύτερης Κυριακής στους δήμους και τις περιφέρειες περνούν οριστικά στην ιστορία. Από το 2028, οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες θα αναδεικνύονται σε έναν και μόνο γύρο μέσω της «Εναλλακτικής Ψήφου», μιας σαρωτικής αλλαγής που φέρνει τα πάνω κάτω στο εκλογικό σύστημα με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών, που κατατίθεται προς ψήφιση στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο, έχει ήδη προκαλέσει πρωτοφανές ενδιαφέρον. Κατά τη διάρκεια της δεκαπενθήμερης δημόσιας διαβούλευσης στο opengov.gr, το ογκώδες κείμενο των 761 άρθρων συγκέντρωσε πάνω από 1.700 σχόλια από πολίτες, αιρετούς και φορείς, αριθμός εντυπωσιακός σε σύγκριση με τις λιγοστές παρεμβάσεις που δέχονται συνήθως άλλα νομοσχέδια.

Στο επίκεντρο της έντονης συζήτησης βρίσκεται ο νέος τρόπος διεξαγωγής των εκλογών. Στις κάλπες του 2028, οι ψηφοφόροι θα κληθούν να επιλέξουν στην ίδια συνεδρία τόσο την πρώτη όσο και τη δεύτερη, εναλλακτική τους προτίμηση.

Κάτω από το έμβλημα της παράταξης, το όνομα του υποψήφιου δημάρχου ή περιφερειάρχη και τους συμβούλους, το νέο ψηφοδέλτιο θα διαθέτει την ειδική ένδειξη «Εναλλακτική Ψήφος». Εκεί θα αναγράφονται όλοι οι υπόλοιποι συνδυασμοί που κατεβαίνουν στον στίβο, με το ονοματεπώνυμο του επικεφαλής τους σε παρένθεση, δίνοντας στον πολίτη την ευκαιρία να σημειώσει τη δεύτερη επιλογή του.

Ο τρόπος ανάδειξης του νικητή και η αγωνία της καταμέτρησης αλλάζουν μορφή. Αν ένας συνδυασμός καταφέρει να συγκεντρώσει ποσοστό μεγαλύτερο του 42% των έγκυρων ψηφοδελτίων της πρώτης επιλογής, ο επικεφαλής του εκλέγεται απευθείας δήμαρχος ή περιφερειάρχης.

Στην περίπτωση που κανείς δεν αγγίξει το ορόσημο του 42%, η διαδικασία δεν μεταφέρεται στην επόμενη εβδομάδα, αλλά περνάει στα χέρια του αρμόδιου δικαστηρίου για το δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης. Οι δύο συνδυασμοί με τις περισσότερες ψήφους προκρίνονται στην επόμενη φάση. Τα ψηφοδέλτια των αποκλεισμένων παρατάξεων ανοίγονται ξανά, οι εναλλακτικές ψήφοι απομονώνονται και προστίθενται στους δύο πρώτους, ακολουθώντας τη δεύτερη προτίμηση των ψηφοφόρων.

Νικητής της εκλογικής μάχης ανακηρύσσεται τελικά ο συνδυασμός που εξασφαλίζει την απόλυτη ή τη σχετική πλειοψηφία μετά την ενσωμάτωση αυτών των δεύτερων ψήφων.

Η νέα αρχιτεκτονική της αυτοδιοίκησης κλειδώνει με πενταετή θητεία για όλες τις δημοτικές και περιφερειακές αρχές, ενώ οι εκλογές θα διεξάγονται πλέον σταθερά την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.