Η ερήμωση της ελληνικής περιφέρειας βρίσκει έναν αποφασιστικό αντίπαλο σε μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε στα βουνά της Ευρυτανίας και πλέον ρίχνει όλο της το βάρος στον βόρειο Έβρο. 

Ο στόχος είναι ξεκάθαρος και αφορά τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου που θα πείσει οικογένειες των μεγάλων αστικών κέντρων να μετακομίσουν μόνιμα στα ακριτικά χωριά, λύνοντας εξαρχής πρακτικά ζητήματα όπως η στέγαση, η εργασία και το σχολείο.

Η δράση με τον τίτλο «Νέα Ζωή στο Χωριό» ξεκίνησε από τη δασκάλα Παναγιώτα Διαμαντή και τον ιερέα Κωνσταντίνος Ντούσικος στη Φουρνά Ευρυτανίας. Μέσα σε διάστημα δύο ετών, το χωριό απέκτησε 27 παιδιά, εκ των οποίων τα 18 αποτελούν νέους κατοίκους που εγκαταστάθηκαν εκεί ακριβώς λόγω της πρωτοβουλίας. Το πείραμα πέτυχε σε τέτοιο βαθμό που άνοιξε ξανά ο τοπικός φούρνος, ενώ τελέστηκε και ο πρώτος γάμος έπειτα από σχεδόν 11 χρόνια, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Νίκου Μαρουλίδη για τη σελίδα protothema.gr.

Αυτό το επιτυχημένο μοντέλο, αφού δοκιμάστηκε με θετικά αποτελέσματα στη Ζίτσα Ιωαννίνων και στο Κόκκινο Βοιωτίας, φτάνει τώρα στον Δήμο Ορεστιάδας. Η Παναγιώτα Διαμαντή επισκέφθηκε πρόσφατα την περιοχή, μετά από πρόσκληση του Δήμου, για να καταγράψει τις δυνατότητες σε τρία κομβικά χωριά: τη Νέα Βύσσα, τα Δίκαια και τον Κυπρίνο.

Οι αριθμοί της απογραφής για τον Δήμο Ορεστιάδας αποτυπώνουν μια σκληρή πραγματικότητα, καθώς από τους 37.695 κατοίκους του 2011, ο μόνιμος πληθυσμός έπεσε στους 31.686 το 2021, καταγράφοντας απώλεια 6.009 ανθρώπων. Η εικόνα είναι ακόμη πιο δραματική στους μικρότερους οικισμούς, με τη Νέα Βύσσα να έχει χάσει το 40% του πληθυσμού της, τα Δίκαια το ένα τρίτο και τον Κυπρίνο σχεδόν το 30%.

Ο δήμαρχος Ορεστιάδας Διαμαντής Παπαδόπουλος περιγράφει γλαφυρά το μέγεθος του προβλήματος, τονίζοντας πως χωριά που έσφυζαν από ζωή πριν από 15 χρόνια, σήμερα αριθμούν μόλις 50 με 100 κατοίκους. Ο ίδιος επισημαίνει ότι η δημοτική αρχή κρατά ανοιχτά τα σχολεία με νύχια και με δόντια, ενώ προχωρά σε κινήσεις όπως η ανακαίνιση του νηπιαγωγείου στον Κυπρίνο, προκειμένου να διατηρηθούν οι βασικές υποδομές.

Το σχέδιο μετεγκατάστασης δεν υπόσχεται απλώς φθηνή στέγη, αν και τα ενοίκια κυμαίνονται πράγματι σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, από 150 έως 200 ευρώ τον μήνα, με αρκετά σπίτια να πωλούνται σε πολύ προσιτές τιμές. Η προσπάθεια προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πακέτο κινήτρων που περιλαμβάνει οικονομική ενίσχυση 5.000 ευρώ από ιδιωτικές πρωτοβουλίες για τα πρώτα έξοδα και τη μετακόμιση, ενώ παράλληλα εξετάζεται η αξιοποίηση της κρατικής ενίσχυσης των 10.000 ευρώ για όσους πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια.

Το κρισιμότερο ωστόσο στοιχείο για την επιβίωση του εγχειρήματος είναι η εργασία. Στον βόρειο Έβρο καταγράφεται άμεση ανάγκη για εργατικά χέρια, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, τον τουρισμό και την εστίαση. Η Νέα Βύσσα διατηρεί ισχυρούς αγροτικούς συνεταιρισμούς και βιοτεχνική δραστηριότητα, ενώ τα Δίκαια διαθέτουν τουριστική κίνηση λόγω της άμεσης γειτνίασης με τη Βουλγαρία. Χαρακτηριστικό της τοπικής έλλειψης προσωπικού είναι το κλείσιμο μιας επιχείρησης παραγωγής και επεξεργασίας σπαραγγιών, η οποία διέκοψε τη λειτουργία της αποκλειστικά λόγω αδυναμίας εύρεσης εργαζομένων.

Το ενδιαφέρον από τον κόσμο είναι ήδη τεράστιο και ξεπερνά τις διαθέσιμες κατοικίες, με περίπου 80 οικογένειες να βρίσκονται σε λίστα αναμονής. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Ζίτσας, όπου έξι οικογένειες με 15 παιδιά συνολικά αναμένεται να εγκατασταθούν μέχρι τα τέλη Αυγούστου, με αποτέλεσμα τα διαθέσιμα σπίτια της περιοχής να έχουν ήδη εξαντληθεί.

Η πρωτοβουλία λειτουργεί πλέον ως ΑΜΚΕ και στηρίζεται σε χορηγίες, εθελοντές και ιδιωτικές δωρεές, έχοντας πλέον στο πλευρό της και το Ίδρυμα Λάτση. Το μεγάλο στοίχημα για τη Νέα Βύσσα, τα Δίκαια και τον Κυπρίνο είναι να συνδυαστούν αρμονικά η στέγη, η εργασία και οι κοινωνικές υποδομές, ώστε η επιστροφή στα χωριά του Έβρου να μετατραπεί από ένα απλό σύνθημα σε πραγματική, νέα ζωή.